Dalam dunia perniagaan yang semakin kompetitif, memiliki produk atau perkhidmatan yang baik sahaja tidak lagi mencukupi untuk menjamin kejayaan sesebuah perniagaan. Produk yang berkualiti perlu dikenali, dipercayai dan mudah diperoleh oleh pelanggan. Di sinilah pemasaran memainkan peranan yang sangat penting.
Usahawan Melayu sebenarnya mempunyai pelbagai produk dan perkhidmatan yang berpotensi untuk berkembang. Mereka terlibat dalam sektor makanan dan minuman, peruncitan, pertanian, perkhidmatan, pembinaan, fesyen, pendidikan, teknologi, industri kreatif dan pelbagai bidang lain. Namun begitu, masih terdapat sebahagian usahawan yang menghadapi kesukaran untuk membawa perniagaan mereka daripada skala kecil kepada pasaran yang lebih luas.
Antara perkara yang perlu diberi perhatian ialah kelemahan dalam merancang dan melaksanakan strategi pemasaran secara konsisten.
Ramai usahawan mempunyai produk yang baik tetapi terlalu bergantung kepada pelanggan sedia ada, kenalan, keluarga dan komuniti setempat. Kaedah ini mungkin mencukupi untuk memulakan perniagaan, tetapi sukar untuk menghasilkan pertumbuhan yang berterusan. Sesebuah perniagaan yang mahu berkembang perlu mempunyai strategi untuk mengekalkan pelanggan lama, mendapatkan pelanggan baharu dan menggalakkan pelanggan melakukan pembelian berulang.
Dalam masa yang sama, penggunaan media sosial juga belum semestinya diterjemahkan kepada strategi pemasaran yang berkesan. Ramai usahawan mempunyai akaun Facebook, TikTok, Instagram atau WhatsApp, tetapi penggunaannya hanya tertumpu kepada memuat naik gambar produk atau membuat promosi jualan. Sedangkan pemasaran digital memerlukan perancangan kandungan, pengenalan pelanggan sasaran, pembinaan kepercayaan, penyampaian nilai produk dan komunikasi yang konsisten.
Pelanggan hari ini bukan hanya mahu mengetahui apa yang dijual. Mereka mahu mengetahui mengapa mereka perlu membeli produk tersebut, apakah masalah yang dapat diselesaikan, apakah kelebihan produk dan mengapa mereka boleh mempercayai sesuatu jenama.
Satu lagi aspek yang perlu diberi perhatian ialah penjenamaan. Ada usahawan yang begitu fokus kepada pengeluaran produk sehingga kurang memberi perhatian kepada bagaimana produk tersebut dipersembahkan kepada pasaran. Logo, pembungkusan, warna, mesej pemasaran, gambar produk, kandungan digital dan pengalaman pelanggan sebenarnya membentuk identiti sesebuah jenama.
Jenama bukan sekadar nama atau logo. Jenama ialah persepsi pelanggan terhadap sesebuah perniagaan.
Dalam pasaran yang mempunyai begitu banyak pilihan, pelanggan lebih mudah mengingati perniagaan yang mempunyai identiti yang jelas dan konsisten. Oleh itu, usahawan Melayu perlu melihat penjenamaan sebagai satu aset perniagaan dan bukan sekadar perkara tambahan.
Selain itu, pemahaman terhadap pelanggan juga perlu diperkukuhkan. Pemasaran yang berkesan tidak boleh hanya berdasarkan andaian bahawa sesuatu produk sesuai untuk semua orang. Usahawan perlu mengetahui siapa pelanggan sasaran, di mana mereka berada, apakah keperluan mereka, berapa kemampuan membeli mereka dan apakah faktor yang mempengaruhi keputusan pembelian.
Penggunaan data juga semakin penting. Data jualan, corak pembelian pelanggan, produk paling laris, lokasi pelanggan, waktu pembelian dan kadar pembelian berulang boleh membantu usahawan membuat keputusan pemasaran dengan lebih tepat. Dalam ekonomi digital, keputusan perniagaan tidak sepatutnya bergantung sepenuhnya kepada andaian.
Satu lagi cabaran ialah persepsi terhadap pemasaran sebagai kos. Apabila keadaan kewangan perniagaan tertekan, pemasaran sering menjadi antara perkara pertama yang dikurangkan. Sedangkan pemasaran yang dirancang dan diukur dengan baik merupakan salah satu mekanisme untuk mendapatkan pelanggan dan meningkatkan jualan.
Persoalannya bukan berapa banyak wang yang dibelanjakan untuk pemasaran, tetapi sejauh mana perbelanjaan tersebut menghasilkan nilai kepada perniagaan.
Usahawan juga perlu meningkatkan keupayaan menghasilkan kandungan digital. Dalam persekitaran hari ini, gambar produk, video pendek, penerangan produk, testimoni pelanggan, kandungan pendidikan dan storytelling boleh memainkan peranan besar dalam membina hubungan dengan pelanggan.
Namun, usahawan tidak semestinya perlu melakukan semua perkara seorang diri. Mereka boleh membina pasukan, mendapatkan khidmat profesional atau bekerjasama dengan pencipta kandungan, pereka grafik, jurugambar, agensi pemasaran dan rakan strategik.
Di samping kelemahan dalam pemasaran individu, satu lagi perkara yang perlu diberi perhatian ialah kecenderungan usahawan untuk bergerak secara bersendirian. Setiap usahawan berusaha mendapatkan pelanggan sendiri, melakukan promosi sendiri dan membina jaringan sendiri.
Sedangkan terdapat peluang yang besar sekiranya usahawan dapat membina pemasaran secara bersama.
Usahawan makanan boleh bekerjasama dengan usahawan logistik. Usahawan fesyen boleh bekerjasama dengan pencipta kandungan. Pengeluar boleh bekerjasama dengan peruncit. Koperasi boleh menjadi jaringan pasaran kepada usahawan. Platform digital pula boleh menghubungkan produk dan perkhidmatan tersebut dengan pelanggan yang lebih luas.
Pendekatan sebegini akan mengubah cara kita melihat perniagaan daripada model individu kepada model ekosistem.
Dalam konteks pembangunan ekonomi, pemasaran tidak sepatutnya dilihat hanya sebagai aktiviti membuat iklan atau menjual produk. Pemasaran perlu menjadi sebahagian daripada keseluruhan rantaian ekonomi yang menghubungkan pengeluar, pembekal, pengedar, peruncit, platform digital, logistik dan pelanggan.
Apabila hubungan ini dibina dengan baik, seorang usahawan tidak lagi perlu berjuang seorang diri untuk mencari pasaran.
Apa yang diperlukan ialah perubahan pemikiran daripada sekadar mempunyai produk kepada membina jenama, daripada membina jenama kepada membina pasaran, dan daripada membina pasaran kepada membina ekosistem.
Usahawan Melayu mempunyai potensi yang besar untuk berkembang. Namun, kekuatan tersebut perlu disokong dengan ilmu pemasaran, teknologi, data, penjenamaan, jaringan perniagaan dan akses kepada pasaran yang lebih luas.
Dalam ekonomi moden, produk yang baik perlu dipasarkan dengan baik. Usahawan yang baik pula perlu disokong oleh ekosistem yang baik.
Justeru, usaha memperkukuhkan pemasaran usahawan Melayu bukan sekadar untuk meningkatkan jualan sebuah perniagaan. Ia merupakan sebahagian daripada usaha membina lebih banyak jenama tempatan, memperluaskan pasaran usahawan dan memperkukuhkan rantaian ekonomi secara keseluruhannya.
Daripada usahawan kecil kepada jenama besar. Daripada perniagaan individu kepada ekosistem ekonomi.